Beta karoten jest prowitaminą witaminy A, co oznacza, że dostarczony w diecie beta karoten, w zależności od potrzeb organizmu, jest w wątrobie przekształcany w witaminę A. Beta karoten znajduje się w każdej roślinie, lecz jego najbardziej wartościowe źródła to: rabarbar, marchew, szpinak, brukselka, a z owoców - żółty melon i morele. Z obserwacji wynika, że Japończycy i Norwedzy, których posiłki zawierają dużo beta karotenu, o wiele rzadziej chorują na raka płuc, jelita grubego, prostaty, szyjki macicy lub piersi.
          Beta karoten odgrywa szczególną rolę w profilaktyce chorób nowotworowych. Działanie zapobiegawcze w tym wypadku polega na przekształcaniu substancji powodujących te choroby (czy to powstających w organizmie, czy pochodzących z zewnątrz) na mniej szkodliwe związki chemiczne. Beta karoten pobudza też działanie systemu immunologicznego. Chroni nie tylko przed chorobami nowotworowymi, lecz także przed miażdżycą, zmniejsza ryzyko zawału serca i nagłej śmierci.
          Trwający przez dziesięć lat amerykański eksperyment medyczny wykazał, że wśród mężczyzn regularnie zażywających beta karoten wystąpiło o połowę mniej przypadków chorób serca i nowotworu gruczołu krokowego (prostaty) niż w grupie kontrolnej, która beta karotenu nie przyjmowała.
          Inny ważny eksperyment przeprowadzono w Chinach, w prowincji Lin Xian, gdzie odnotowany jest najwyższy na świecie wskaźnik chorób nowotworowych żołądka i przełyku. Chińscy i amerykańscy uczeni wspólnie zrealizowali tam program naukowy, polegający na podawaniu zapobiegawczo (osobom zdrowym, w wieku 40-69 lat) codziennej dawki witamin (A, B, C, E) i składników mineralnych albo placebo. U tych, którzy w zestawie dostawali witaminę A i cynk, zachorowalność na nowotwór żołądka zmniejszyła się o dwie trzecie; w grupach kontrolnych nie zaobserwowano różnicy. Według uczonych witamina A dlatego chroni przed rakiem, że odgrywa ważną rolę w różnicowaniu i proliferacji komórek; dzięki temu może kontrolować dziko rozrastające się komórki nowotworowe i hamować ich rozwój. Natomiast cynk reguluje ilość witaminy A w komórkach.
          Niestety, nasze produkty spożywcze często są zanieczyszczone różnymi środkami chemicznymi i przez to nie są dobrymi źródłami witamin. Na przykład w marchwi często więcej jest kadmu i azotanów niż beta karotenu, chyba że marchew ta ma gwarantowaną jakość i pochodzi z bioogrodów. Dlatego należy przyjmować dodatki żywieniowe zawierające czysty beta karoten. Nie należy obawiać się przedawkowania, gdyż organizm przekształca w witaminę A tylko tyle beta karotenu, ile akurat potrzebuje.


UWAGA!

• Przy ciągłym zażywaniu beta karotenu skóra dłoni i stóp może lekko zżółknąć, czemu można zapobiec, robiąc co 5 dni dwudniową przerwę. Objawu tego nie należy mylić z żółtaczką; przedawkowanie beta karotenu nie wywołuje ani złego samopoczucia, ani zażółcenia białkówek oczu.
• Przyjmowanie witaminy E zwiększa zapotrzebowanie organizmu na witaminę A lub beta karoten.
• Stosowanie środków obniżających poziom cholesterolu (np. soja, czosnek) wymaga podawania większych ilości witaminy A, gdyż utrudniają nieco jej wchłanianie.
• W okresie ciąży i karmienia piersią wzrasta zapotrzebowanie na beta karoten.
• Brak witaminy A może być przyczyną powstawania kamieni w pęcherzyku żółciowym lub w nerkach, ponieważ złuszczone w wyniku niedoboru witaminy A komórki nabłonkowe tworzą jądro, wokół którego odkładają się sole mineralne.